نتایج یک مرور تأثیرگذار کاکرین، نحوه برخورد بیمارستانها را در سراسر جهان با بیماران مبتلا به سکته مغزی تغییر داده، جان هزاران نفر را نجات بخشیده، و چگونگی مراقبت از صدها هزار نفر دیگر را بهبود بخشیده است.
سکته مغزی زمانی رخ میدهد که به دلیل تشکیل لخته خونی یا نشت عروق خونی، جریان خون به بخشی از مغز متوقف شود. سکته مغزی همیشه یک وضعیت اورژانسی است؛ بازگرداندن سریع و بیخطر جریان خون به مغز، برای نجات جان افراد و پیشگیری از ایجاد ناتوانی و معلولیت طولانیمدت، بسیار اهمیت دارد.
برخی بیمارستانها بخشهای ویژه سکته مغزی را برای ارائه مراقبتهای تخصصی به بیماران دچار این وضعیت اختصاص دادهاند، که اغلب شامل درمان اورژانسی فوری و ارائه خدمات بازتوانی پس از وقوع سکته مغزی میشود. با این حال، هر بیمارستانی لزوما منابع یا تخصص لازم را برای ارائه این خدمات در اختیار ندارد.
در دهه ۱۹۹۰ بحث چالشبرانگیزی میان متخصصان پزشکی در مورد بهترین راه کمک به بیماران سکته مغزی درگرفت: آیا باید از آنها در بخشهای عمومی مراقبت شود یا در بخشهای اختصاصی سکته مغزی که توسط یک تیم چندرشتهای ماهر در زمینه سکته مغزی اداره میشوند؟ طبق باور مرسوم، بسیاری از پزشکان و بیماران رویکرد اول را ترجیح دادند، اما هیچ اجماعنظر روشنی در این زمینه به دست نیامد.
برای ارائه پاسخ مبتنی بر شواهد، یک تیم مطالعه مروری به رهبری پروفسور پیتر لانگهورن (Professor Peter Langhorne) در دانشگاه گلاسگو، برای بررسی این سوال دست به کار شد. آنها با دقت دادههای حاصل از کارآزماییهای بالینی را بررسی کردند که احتمال بروز مرگومیر یا ناتوانی پس از سکته مغزی را مقایسه کردند، و دریافتند بیمارانی که در بخشهای اختصاصی سکته مغزی تحت درمان قرار گرفتند، بسیار بیشتر احتمال داشت که پس از وقوع سکته مغزی، زنده بمانند، و بهطور مستقل و در منزل خود زندگی کنند.
یافتههای آنها در سال ۲۰۰۱ به صورت یک مرور کامل کاکرین منتشر شد، و نسخههای قبلی آن در دیگر نشریات پزشکی دردسترس قرار گرفتند. همزمان با تثبیت شواهد و رسیدن به اجماعنظر پیرامون استقرار واحدهای سکته مغزی، بهروزرسانیهای اخیر این مرور بر چگونگی سازماندهی واحدهای سکته مغزی برای دستیابی به بهترین پیامدها برای بیماران متمرکز شدهاند.
پروفسور لانگهورن میگوید: «ویژگی شگفتانگیز مرور اولیه، ارائه پیام مداوم از کارآزماییهای بالینی مبنی بر پیشرفت مهم در بهبودی بیمار بود.»
تسریع در اجرای اقدامات
پس از انتشار این مرور کاکرین در سال ۲۰۰۱، بیمارستانها و تدوینکنندگان دستورالعملهای بالینی در سراسر جهان شروع به بهروز کردن دستورالعملها و سیاستهای خود کردند تا استفاده از بخشها و واحدهای تخصصی سکته مغزی را توصیه کنند. بریتانیا یکی از نخستین کشورهایی بود که این موضوع را پذیرفت، و توانایی خدمات ملی سلامت (NHS) در برنامهریزی و سازماندهی مراقبتهای سلامت در سطح ملی، این روند را تسریع کرد. میزان بقا و بازتوانی بیماران پس از سکته مغزی در سراسر جهان افزایش یافته است، و ارزیابیها در بریتانیا تأثیر آن را به صورت منطقهای نشان دادهاند.
پروفسور لانگهورن با تأکید بر تأثیر مطالعه مروری خود خاطرنشان میکند: «شکی نیست که نتایج مرور واحد سکته مغزی، به پزشکان حاذق در مدیریت درمانی سکته مغزی، شواهدی را برای تلاش در جهت ارتقای سطح بهبودی خدمات ارائه داد.»
میان سالهای ۲۰۰۱ و ۲۰۱۰، احتمال مرگومیر در عرض ۳۰ روز پس از وقوع سکته مغزی در بریتانیا تا ۴۰% کاهش یافت که عمدتاً به بهبودی در سطح مراقبتهای سکته مغزی نسبت داده میشود. راهاندازی واحدهای سکته مغزی به مراکز درمانی نیز اجازه داد تا از فرصتهای ارائهشده توسط درمانهای تخصصی جدید سکته مغزی بهرهمند شوند. مطالعات خاصی که به بررسی تأثیر تمرکز بیشتر خدمات سکته مغزی در لندن و منچستر پرداختهاند، نشان دادند که این اقدام سالانه جان بیش از ۱۵۰ نفر را در این دو شهر نجات داد، مدت زمانی را که افراد باید در بیمارستان بگذرانند، کم کرد و کیفیت مراقبت از هزاران بیمار را بهبود بخشید.
بهبودی در مراقبتهای سکته مغزی برای همه
کمکهای کاکرین به مراقبت از سکته مغزی به همینجا ختم نمیشود. مرورهای کاکرین به متخصصان پزشکی کمک میکنند تا بهترین مراقبت را به هر بیمار ارائه دهند، از جمله تعیین کمیّت مزایا و خطرات تجویز داروهای حلکننده لخته خون و شناسایی بازه زمانی حیاتی که این داروها بیشترین اثربخشی را دارند. مطالعات مروری ما همچنین به هدایت اقدامات بازتوانی برای بازماندگان سکته مغزی کمک کرده و مداخلاتی را برای ارتقای سطح بهبودی جسمانی و روانی بیماران پوشش میدهد.
پروفسور لانگهورن معتقد است: «چالش خدمات آینده این است که اطمینان حاصل شود بیمارانی که میتوانند از درمانهای جدید حلکننده لخته خون فوقحاد بهرهمند شوند، بتوانند به آنها دسترسی پیدا کنند، و در عین حال اطمینان حاصل شود که همه بیماران دچار سکته مغزی در بخش سکته مغزی به مراقبت لازم دسترسی دارند.»
در دهه ۱۹۹۰، تقریباً یکچهارم بیماران دچار سکته مغزی در بریتانیا ظرف ۳۰ روز فوت میکردند؛ امروزه این رقم به حدود ۱۳% رسیده است. به لطف کار متخصصان پزشکی کوشا و برنامهریزان خدمات بالینی، که با راهنمایی شواهد حاصل از مرورهای کاکرین انجام شدهاند، اکنون میلیونها نفر از بازماندگان سکته مغزی بهطور مستقل زندگی میکنند، درحالیکه در غیر این صورت ممکن بود فوت کنند یا به مراقبت مادامالعمر نیاز داشته باشند.
چهارشنبه ۱۵ بهمن ۱۴۰۴