یک مطالعه مروری جدید کاکرین نشان میدهد که کلرهگزیدین احتمالاً میزان عفونت بند ناف را در کشورهایی با سطح درآمد پائین و متوسط تا حدود ۲۹% کاهش میدهد و ممکن است میزان مرگومیر نوزادان را نیز کم کند.
مراقبت از بند ناف بخش مهمی از فرایند بهداشت نوزاد است که به پیشگیری از بروز عفونت کمک کرده و باعث بهبودی سالم آن میشود. براساس گزارش سازمان جهانی بهداشت (WHO)، تقریباً ۲.۳ میلیون نوزاد در سال ۲۰۲۳ جان خود را از دست دادند، که بیشترین بار (burden) آن در کشورهایی با سطح درآمد پائین و متوسط (LMICs) بوده است.
شیوههای مراقبت از بند ناف در سراسر جهان بسیار متفاوت است، و تحت تأثیر فرهنگ محلی، زیرساختهای مراقبتهای سلامت و منابع موجود قرار دارد.
در شرایطی با مراقبتهای کافی مامایی و مرگومیر پائین نوزادان، دستورالعملهای بالینی WHO، مراقبت خشک از بند ناف را توصیه میکنند، که شامل تمیز و خشک نگهداشتن انتهای بند ناف بدون استفاده از مواد ضدعفونیکننده است. در شرایطی با میزان بالاتر مرگومیر نوزادان، دستورالعملها استفاده روزانه از کلرهگزیدین ۴% را به مدت یک هفته توصیه میکنند.
ایجاد محافظت با مراقبت از بند ناف به کمک مواد ضدعفونیکننده
محققان بهطور سیستماتیک ۱۸ کارآزمایی تصادفیسازی و کنترلشده را شامل 143,150 نوزاد بررسی کردند تا ارزیابی کنند که استفاده از مواد ضدعفونیکننده در انتهای بند ناف در مقایسه با عدم درمان، عفونت، مرگومیر یا تأخیر در جدا شدن بند ناف را کاهش میدهد یا خیر. این مرور شامل ضدعفونیکنندههایی از جمله کلرهگزیدین ۴.۰%، الکل ۷۰%، سولفادیازین نقره و پوویدون آیوداین (بتادین) بود.
یافتهها نشان میدهند که استفاده از کلرهگزیدین روی بند ناف نوزادان احتمالاً تعداد عفونتها را از حدود ۸۷ مورد به ۶۲ مورد در هر ۱۰۰۰ نوزاد کاهش داده و تعداد مرگومیرها ممکن است از حدود ۱۸ مورد به ۱۵ مورد در هر ۱۰۰۰ نوزاد در LMICها کاهش یابند. کلرهگزیدین احتمالاً زمان لازم برای جدا شدن بند ناف را نیز تا یک تا دو روز به تأخیر میاندازد.
فقط یک مطالعه از یک کشور با سطح درآمد بالا، کلرهگزیدین را ارزیابی کرد. شواهد مربوط به پیشگیری از عفونت باکتریایی اومفالیت (التهاب و عفونت نسج نرم اطراف ناف) و تأثیر آن بر جدا شدن بند ناف بسیار نامشخص بود، به این معنی که در حال حاضر نمیتوان برای این شرایط نتیجهگیری کرد.
«در بسیاری از نقاط جهان، نوزادان هنوز در شرایطی متولد میشوند که شرایط بهداشتی ضعیفی دارند. مداخلات ساده و در دسترس برای مراقبت از بند ناف میتوانند عفونتها را در این شرایط به میزان قابل توجهی کاهش دهند، که با توجه به سهم بالای مرگومیر نوزادان ناشی از عفونت، بسیار مهم است.»
- دکتر عامر ایمداد (Aamer Imdad)، دانشگاه آیووا
شواهد مربوط به استفاده از الکل در LMICها، هم برای پیشگیری از بروز عفونت و هم برای زمان جداسازی بند ناف، بسیار نامطمئن بود. در کشورهایی با سطح درآمد بالا، شواهدی با قطعیت متوسط نشان میدهد که استفاده از الکل، جدا شدن بند ناف را تقریباً 1.6 روز به تأخیر میاندازد، اما هیچ مطالعهای در مورد مرگومیر یا اومفالیت در این شرایط گزارشی را ارائه نکرد.
مراقبت از بند ناف باید متناسب با شرایط محلی باشد
خشک نگه داشتن بند ناف همچنان رویکرد توصیهشده در کشورهایی با مراقبتهای مامایی کافی و مرگومیر پائین نوزادان است.
نویسندگان توضیح میدهند که در بسیاری از مناطق، ارائه مراقبت تمیز و خشک از بند ناف ممکن است کافی باشد، درحالیکه در برخی دیگر، رویکردهای ضدعفونیکننده میتوانند خطر بروز عفونت را کاهش دهند. نکته کلیدی، انتخاب مداخلاتی است که با واقعیتهای پیش روی خانوادهها و سیستمهای سلامت مطابقت داشته باشند.
«یافتههای ما بهطور گستردهای از راهنماییهای فعلی سازمان جهانی بهداشت پشتیبانی میکنند، اما نکته مهمی را نیز برجسته میسازد: این مداخلات لزوماً راهحلهای جهانی نیستند. فواید [این کار] به شدت به شرایطی بستگی دارد که نوزادان در آن متولد میشوند. آنچه بهترین نتیجه را میدهد به شرایط محلی بستگی دارد.»
- پروفسور ذوالفقار احمد بوتا (Zulfiqar Ahmed Bhutta)، مرکز سلامت جهانی کودک در کانادا و دانشگاه آقاخان در پاکستان
بسیاری از مطالعات دادههای فردی بیمار را به اشتراک نگذاشتند، که به گفته نویسندگان، میتوانست به برخی از سوالات باقیمانده پاسخ روشنتری بدهد. اشتراکگذاری بیشتر و بهموقع دادهها میتواند شفافیت و آنالیزهای علمی عمیق را برای سیاستگذاری، تا حد زیادی تقویت کند.
دوشنبه ۵ خرداد ۱۴۰۵