دوره آموزشی مقدماتی سنتز شواهد علمی

زمان برگزاری

از ۵ آذر تا ۶ اسفند ۱۴۰۵

مدت دوره: ۵۰ ساعت

جزئیات زمان‌بندی و برنامه جلسات در ادامه آمده است.

مهلت ثبت‌نام

۳ آذر ۱۴۰۵

نحوه ثبت‌نام

برای ثبت‌نام به نشانی زیر مراجعه کنید:

ثبت‌نام در دوره

درباره دوره

امروزه حجم مطالعات و شواهد علمی در حوزه‌های مختلف سلامت با سرعت چشمگیری در حال افزایش است. هر روز نتایج پژوهش‌های اولیه متعددی با استفاده از روش‌های علوم پایه، مطالعات بالینی و روش‌شناسی‌هایی مانند کارآزمایی‌های بالینی، مطالعات کوهورت، مورد ـ شاهدی، مقطعی، کیفی و ارزیابی اقتصادی منتشر می‌شود.

بااین‌حال، استفاده مؤثر از این حجم گسترده از پژوهش‌ها، صرفاً با اتکا به نتایج مطالعات منفرد امکان‌پذیر نیست. برای بهره‌گیری مناسب از یافته‌های پژوهش‌های اولیه، لازم است شواهد موجود از طریق پژوهش‌های ثانویه و ثالثیه به‌صورت نظام‌مند شناسایی، ارزیابی، ترکیب و تفسیر شوند.

«سنتز شواهد» به مجموعه‌ای از روش‌های نظام‌مند برای گردآوری، ارزیابی، ترکیب و تفسیر یافته‌های حاصل از پژوهش‌های اولیه گفته می‌شود. با توجه به تنوع پژوهش‌های اولیه و تفاوت در اهداف سنتز شواهد، روش‌های گوناگونی برای این منظور وجود دارد که هر یک از روش‌شناسی و استانداردهای اختصاصی خود برخوردارند.

سنتز شواهد نه‌تنها به روشن شدن آنچه درباره یک موضوع می‌دانیم کمک می‌کند، بلکه می‌تواند شکاف‌های دانشی و حوزه‌های نیازمند پژوهش بیشتر را آشکار سازد، تناقض‌های موجود میان نتایج مطالعات را نشان دهد و به بررسی علل این تناقض‌ها کمک کند.

ضرورت و اهمیت دوره

اهمیت سنتز شواهد هم‌زمان با گسترش مفهوم «تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد» در سال‌های اخیر بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است. تصمیم‌گیری در حوزه سلامت، سیاست‌گذاری و ارائه خدمات سلامت، چنانچه صرفاً بر مطالعات منفرد، دانش ضمنی، تجربه شخصی یا برداشت‌های غیرنظام‌مند از پژوهش‌های اولیه استوار باشد، ممکن است به اتلاف منابع، ارائه خدمات کم‌اثر یا حتی آسیب‌رسان منجر شود.

استفاده صحیح از شواهد مستلزم آن است که مطالعات مرتبط به‌صورت شفاف و روشمند شناسایی و ارزیابی شوند و نتایج آن‌ها با در نظر گرفتن کیفیت شواهد، خطر سوگیری، ناهمگونی میان مطالعات و زمینه انجام پژوهش‌ها تفسیر شود. ازاین‌رو، آشنایی با اصول و روش‌های سنتز شواهد و مبانی تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد، مهارتی مهم برای پژوهشگران و همه افرادی است که در تولید، انتقال، ارزیابی یا به‌کارگیری دانش علمی نقش دارند.

انجام یک سنتز شواهد باکیفیت، به مجموعه‌ای از مهارت‌های روش‌شناختی نیاز دارد؛ از تدوین سؤال پژوهشی و طراحی راهبرد جست‌وجو گرفته تا انتخاب مطالعات، استخراج داده‌ها، ارزیابی خطر سوگیری، ترکیب یافته‌ها، ارزیابی قطعیت شواهد و گزارش استاندارد نتایج. رعایت نکردن استانداردهای لازم در هر یک از این مراحل می‌تواند اعتبار و قابلیت استفاده از نتایج نهایی را تحت تأثیر قرار دهد.

این دوره با هدف ارائه آموزش نظام‌مند و کاربردی در زمینه مبانی، روش‌ها و کاربردهای سنتز شواهد طراحی شده است و می‌تواند به ارتقای کیفیت پژوهش‌های سنتز شواهد و افزایش توانمندی پژوهشگران در تولید و استفاده از شواهد معتبر کمک کند.

هدف کلی دوره

هدف اصلی این دوره، ایجاد درکی منسجم از مبانی و کاربردهای سنتز شواهد، تبیین نقش آن در تصمیم‌گیری مبتنی بر شواهد، ترویج استفاده از روش‌شناسی‌های استاندارد و ارتقای مهارت نیروی انسانی در حوزه سنتز شواهد است.

با وجود نقش روزافزون هوش مصنوعی در تسهیل برخی مراحل اجرایی سنتز شواهد، طراحی مطالعه، نظارت بر فرایند، ارزیابی کیفیت و تفسیر نتایج همچنان باید با نظارت یا توسط نیروی انسانی متخصص انجام شود. همچنین، با توجه به حجم انبوه مطالعات اولیه و پیشرفت مستمر روش‌شناسی‌های مرتبط با سنتز شواهد، به‌روزرسانی دانش و مهارت دانشجویان و پژوهشگران علاقه‌مند در این حوزه ضروری است.

اهداف اختصاصی

انتظار می‌رود شرکت‌کنندگان پس از پایان دوره بتوانند:

  • بر اساس سؤال پژوهشی و نیاز دانشی، نوع مطالعه مروری مناسب برای سنتز شواهد را تعیین کنند.
  • با مبانی و روش‌شناسی انواع اصلی سنتز شواهد آشنا شوند.
  • نکات کلیدی در تدوین پروپوزال و پروتکل سنتز شواهد را توضیح دهند.
  • اصول کلی جست‌وجوی نظام‌مند، انتخاب مطالعات و استخراج داده‌ها را بشناسند.
  • با روش‌های ارزیابی خطر سوگیری و قطعیت شواهد آشنا شوند.
  • اصول کلی ترکیب و تفسیر یافته‌های مطالعات را توضیح دهند.
  • استانداردهای اصلی گزارش‌دهی مطالعات سنتز شواهد را بشناسند.
  • پروپوزال‌ها، پروتکل‌ها و مقالات مرتبط با سنتز شواهد را به‌صورت نقادانه بررسی کنند.
  • از شواهد سنتزشده در پژوهش، آموزش، بالین و سیاست‌گذاری سلامت آگاهانه‌تر استفاده کنند.

مخاطبان دوره

این دوره برای گروه‌های زیر طراحی شده است:

  • اعضای هیأت علمی دانشگاه‌های علوم پزشکی و سایر دانشگاه‌های مرتبط؛
  • دانشجویان رشته‌های مرتبط با سلامت در تمامی مقاطع تحصیلی؛
  • پژوهشگران و متخصصان علاقه‌مند به روش‌شناسی سنتز شواهد؛
  • کارشناسان و افرادی که در تولید، ارزیابی، انتقال یا استفاده از شواهد علمی در نظام سلامت فعالیت می‌کنند.

توجه

با توجه به اینکه رویکردها و منابع مورد استفاده در این دوره، به‌ویژه منابع مؤسسات Cochrane و JBI Global، عمدتاً بر پژوهش‌های بالینی و نظام سلامت متمرکز هستند، این دوره ممکن است تمامی نیازهای روش‌شناختی پژوهشگران حوزه علوم پایه پزشکی را پوشش ندهد.

برگزارکنندگان و همکاران دوره

این دوره توسط مؤسسه ملی توسعه تحقیقات علوم پزشکی ایران (نیماد) و با حمایت انجمن اپیدمیولوژی ایران و کاکرین ایران و با مشارکت استادان و متخصصان حوزه سنتز شواهد برگزار می‌شود.

با توجه به نقش سنتز شواهد در ترجمان دانش، مرکز تحقیقات بهره‌برداری از دانش سلامت به‌عنوان برگزارکننده دوره، مسئولیت راهبری اجرایی، هماهنگی‌های نهادی و مدیریت کلی برنامه را بر عهده دارد.

شیوه برگزاری

  • جلسات دوره به‌صورت آنلاین برگزار می‌شود.
  • شرکت‌کنندگان پس از پایان هر جلسه، حداکثر تا ۲۴ ساعت فرصت دارند در آزمون آفلاین همان جلسه شرکت کنند.
  • برای هر جلسه، در صورت حضور در کلاس آنلاین و کسب حدنصاب آزمون، گواهی شرکت به‌صورت جداگانه صادر خواهد شد.
  • افرادی که در تمامی مباحث دوره مقدماتی شرکت کنند و الزامات آموزشی دوره را با موفقیت پشت سر بگذارند، گواهی اختصاصی پایان دوره دریافت خواهند کرد.

توجه: صدور گواهی منوط به حضور در جلسه آنلاین و کسب حدنصاب نمره در آزمون آفلاین است.

هزینه ثبت‌نام

  • هزینه شرکت در هر جلسه دوساعته: ۲۰۰ هزار تومان
  • هزینه ثبت‌نام کامل دوره: ۴ میلیون تومان
  • هزینه ثبت‌نام کامل دوره برای اعضای هیأت علمی: ۳/۵ میلیون تومان
  • هزینه ثبت‌نام کامل دوره برای دانشجویان: ۲/۵ میلیون تومان

مدرسان دوره

گروهی از استادان حوزه اپیدمیولوژی و مدرسان مورد تأیید کاکرین، مطابق برنامه و جدول زمان‌بندی دوره، تدریس مباحث را بر عهده خواهند داشت.

 

برنامه دوره

ماژول

موضوع

ساعت آموزش آنلاین

تاریخ

ساعت

مدرس

کلیات و مقدمات

تکامل تولید دانش در علوم سلامت (سفری از پژوهش‌های اولیه تا پژوهش‌های ثانویه و ثالثیه، و مرورهای سیستماتیک پویا)

۲

پنجشنبه، ۵ آذر

۸-۱۰

بهاره یزدی‌زاده

اصول و کلیات / معرفی انواع مطالعات مروری

۲

پنجشنبه، ۵ آذر

۱۰-۱۲

بیتا مسگرپور

جستجوی شواهد

۲

شنبه، ۷ آذر

۱۸-۲۰

پیام کبیری

سنتز شواهد کمی

مرورهای سیستماتیکِ مداخله‌ای (Systematic reviews of interventions)

۲

پنجشنبه، ۱۲ آذر

۹-۱۱

علی کبیر

مرورهای سیستماتیکِ شیوع و بروز

۲

شنبه، ۱۴ آذر

۱۸-۲۰

محسن شتی

Systematic reviews of measurement properties

۲

پنجشنبه، ۱۹ آذر

۹-۱۱

علی کبیر

مرور سیستماتیک صحت تست‌های تشخیصی (DTA)

۲

شنبه، ۲۱ آذر

۱۸-۲۰

یوسف مرادی

Systematic reviews of etiology and risk

۲

پنجشنبه، ۲۶ آذر

۹-۱۱

آیت احمدی

Dose-Response Meta-Analysis

۲

شنبه، ۲۸ آذر

۱۸-۲۰

علی کبیر

ارزیابی Risk of Bias

۴

پنجشنبه، ۳ دی

۸-۱۲

محسن شتی

متاآنالیز مطالعات صحت تست‌های تشخیصی

۲

شنبه، ۵ دی

۱۸-۲۰

یوسف مرادی

متاآنالیز مطالعات کارآزمایی بالینی

۲

پنجشنبه، ۱۰ دی

۹-۱۱

حسین مولوی

متاآنالیز شبکه

۲

شنبه، ۱۲ دی

۱۸-۲۰

امین دوستی ایرانی

تعیین سطح شواهد از مطالعات مروری کمی (GRADE)

۴

پنجشنبه، ۱ بهمن

۸-۱۲

حمیدرضا برادران

مباحث اختصاصی

PPI in evidence synthesis

۲

شنبه، ۳ بهمن

۱۸-۲۰

آیت احمدی

سنتز دانش به‌کمک هوش مصنوعی

۲

پنجشنبه، ۸ بهمن

۹-۱۱

حسین مولوی

سنتزهای موضوعی

نقشه شکاف شواهد (Evidence Gap Mapping)

۲

شنبه، ۱۰ بهمن

۱۸-۲۰

آیت احمدی

مرور دامنه‌ای Scoping reviews))

۴

پنجشنبه، ۱۵ بهمن

۸-۱۲

رسول معصومی

سنتز شواهد کیفی

مرور منظم مطالعات کیفی

(Qualitative evidence, Textual evidence)

۴

پنجشنبه، ۲۹ بهمن

۸-۱۲

بهاره یزدی‌زاده

تعیین سطح شواهد از مطالعات مروری کیفی (CERQUAL)

۴

پنجشنبه، ۶ اسفند

۸-۱۲

آرش رشیدیان

جمع

۵۰ ساعت

 

 

ثبت‌نام

مهلت ثبت‌نام تا ۳ آذر ۱۴۰۵ است.

برای ثبت‌نام، به نشانی زیر مراجعه کنید:

aveedme.com/a/2090